Theo khoản 1 Điều 20 Nghị định 185/2026/NĐ-CP, Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 26/5/2026, đồng thời bãi bỏ các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố tại Nghị định 33/2023/NĐ-CP.
Đáng chú ý, Nghị định mới quy định lại toàn diện về mô hình tổ chức thôn, tổ dân phố; số lượng người hoạt động không chuyên trách; tiêu chuẩn đối với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và cơ chế phụ cấp tại cơ sở.
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 14 Nghị định 185/2026/NĐ-CP, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm các chức danh: Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố; Bí thư Chi bộ; Trưởng Ban Công tác Mặt trận, đồng thời mỗi thôn, tổ dân phố không quá 03 người hoạt động không chuyên trách.
Về chế độ phụ cấp, khoản 1 Điều 15 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định ngân sách nhà nước thực hiện khoán quỹ phụ cấp hàng tháng (bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội) đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Trong đó, mức khoán bằng 08 lần mức lương cơ sở được áp dụng đối với:
- Thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên;
- Tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên;
- Thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm về quốc phòng;
- Thôn, tổ dân phố thuộc khu vực biên giới, hải đảo;
- Thôn đặc biệt khó khăn.
Đối với các trường hợp còn lại, quỹ phụ cấp được khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 15 Nghị định 185/2026/NĐ-CP còn cho phép trường hợp tỉnh, thành phố sử dụng ngân sách địa phương để quy định mức khoán quỹ phụ cấp cao hơn mức khoán của ngân sách nhà nước thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định mức khoán cụ thể phù hợp với khả năng cân đối của địa phương và không phải xin ý kiến các bộ, ngành trung ương.
Đối với chế độ, chính sách của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, khoản 3 Điều 16 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định các đối tượng này được hưởng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và các chế độ, chính sách khác theo quy định của pháp luật hiện hành. Đồng thời, khoản 4 Điều 16 quy định người hoạt động không chuyên trách nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chính sách theo quy định về tinh giản biên chế.
Nghị định cũng bổ sung yêu cầu mới đối với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Cụ thể, khoản 4 Điều 7 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định người đảm nhiệm chức danh này phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; có khả năng lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo và thực hiện nhiệm vụ theo quy định.
Bên cạnh đó, khoản 5 Điều 3 và điểm e khoản 2 Điều 5 Nghị định 185/2026/NĐ-CP còn bổ sung yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của thôn, tổ dân phố và hỗ trợ người dân sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến.